Γενικές Πληροφορίες
Στην κοινότητα Καστρίου του Δήμου Φαναρίου Πρέβεζας βρίσκεται ο επιβλητικός αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας Πανδοσίας, μίας ιδιαίτερα σημαντικής πόλης, που άκμασε κατά τα ελληνιστικά χρόνια. Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κυρίως το εντυπωσιακό της τείχος δεσπόζουν πάνω και μέσα στους σύγχρονους οικισμούς, Καστρί και Καστρόπουλο, οι οποίοι καταλαμβάνουν μέρος της τειχισμένης έκτασης της αρχαίας πόλης.
Η Πανδοσία ήταν αρχαία αποικία των Ηλείων, και βρίσκεται στο λόφο του σημερινού χωριού Καστρί. Στη θέση όπου ιδρύθηκε η Αρχαία Πανδοσία τον 8ο ή 7ο π.Χ., φαίνεται να προϋπήρχε μια τοπική μικρή πόλη οικισμός άγνωστης ονομασίας. Η προσπέλαση της Αρχαίας Πανδοσίας γινόταν θαλασσίως και μέσω του πλωτού Αχέροντα ποταμού, ο οποίος στο Καστρί απέχει μόλις 100–200μ. από την οχυρωμένη πόλη. Με την εγκατάσταση των περιοίκων Θεσπρωτών ο οικισμός επεκτάθηκε στις ανατολικές πλαγιές και περιτειχίστηκε μ’ ένα νέο πολυγωνικό τείχος, του οποίου λείψανα διατηρούνται στη Β και ΒΑ πλευρά. Έτσι η συνολική περίμετρος του κάστρου φτάνει τα 2.300μ. που αντιστοιχεί σε πληθυσμό 9.000 – 10.000 κατοίκων.
Η Πανδοσία ήταν από τις αρχαιότερες και τις σημαντικότερες ηπειρωτικές πόλεις. Το έτος 345 π.Χ., ή κατ άλλους το 343/2 π.Χ., ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος κυρίευσε την Πανδοσία για την χαρίσει μαζί και με τρεις άλλες στο βασιλιά των Μολοσσών Αλέξανδρο, αδελφό της γυναίκας του Ολυμπιάδας. Η πόλη καταστράφηκε το 167-168 π.Χ. από τους Ρωμαίους, οι οποίοι σε λίγο επέτρεψαν την ανοικοδόμηση ενός μέρους από τα τείχη της στην κορυφή του λόφου (167-148 π.Χ.). Οι Ρωμαίοι θέλοντας να ενισχύσουν το αποικιακό στοιχείο, που ήταν ανέκαθεν εχθρικό προς τους Ηπειρώτες, όρισαν την Αρχαία Πανδοσία ως έδρα του Κοινού των Ηπειρωτικών φύλων που είχαν αποστατήσει από τους Ρωμαίους στον Γ΄ Μακεδονικό πόλεμο (171-168 π.Χ.) και της παραχώρησαν το δικαίωμα να εκδίδει χάλκινο νόμισμα. Τελικά η Πανδοσία παράκμασε, διότι το 31 π.Χ. με διαταγή του Οκταβιανού οι κάτοικοί της υποχρεώθηκαν να συνοικίσουν τη νέα πόλη Αρχαία Νικόπολη μετά τη νίκη του στη Ναυμαχία του Ακτίου εναντίον του Αντώνιου και της Κλεοπάτρας.
