Γενικές Πληροφορίες
Ο αρχαιολογικός χώρος «Καστρί» βρίσκεται πάνω σε λόφο, 3 χλμ. νότια του οικισμού Ριζοβουνίου Θεσπρωτικού και ταυτίζεται με τις Βατίες, αποικία των Ηλείων. Τα αρχαία κατάλοιπα του χώρου χρονολογούνται από την ελληνιστική εποχή, ενώ σποραδικά ευρήματα μαρτυρούν τη χρήση του χώρου ήδη από την Παλαιολιθική περίοδο και την εποχή του Χαλκού. Οι συμπληρώσεις στο τείχος υποδεικνύουν ότι ο χώρος κατοικήθηκε και στην ύστερη αρχαιότητα έως τα νεότερα χρόνια.
Ο ελληνιστικός οχυρωματικός περίβολος είναι στο μεγαλύτερο μέρος του κατασκευασμένος με το πολυγωνικό σύστημα τοιχοποιίας ενώ σε ορισμένα τμήματά του χρησιμοποιήθηκε το ισόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα. Επισκευές στο τείχος μαρτυρούν τη χρήση του χώρου τόσο κατά την ύστερη αρχαιότητα όσο και κατά τη βυζαντινή και οθωμανική περίοδο. Τον 17ο αιώνα ιδρύθηκε η Ι.Μ. Κοιμήσεως της Θεοτόκου, το καθολικό της οποίας κτίστηκε στη θέση του κεντρικού κλίτους της παλαιότερης βασιλικής.
Αναφορές για τα αρχαία λείψανα της περιοχής υπάρχουν σε Ευρωπαίους περιηγητές του 19ου αιώνα, όπως W.M. Leake, ο F. Pouqueville και ο T.S. Hughes. Ο N.G.L. Hammond στο έργο του «Epirus» ταυτίζει με επιφυλάξεις τον χώρο με τις Βατίες ενώ ο Σ. Δάκαρης ενίσχυσε την εν λόγω άποψη.
Η αρχαία ακρόπολη κηρύχτηκε με το ΦΕΚ 35/Β/02.02.62, ενώ το συγκρότημα των κτηρίων της Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου κηρύχτηκε με το ΦΕΚ 693/Β/19.08.97.
